Tygiel

Noc Literatury Europejskiej - ods�ona czwarta

maga-mara@NOSPAM.gazeta.pl — Thu, 17 May 2012 17:46:46 +0200

Wczoraj wr�ci�am p�no z kolejnej edycji londy�skiej Nocy Literatury Europejskiej ( European Literature Night ), kt�ra, je�eli wierzy� zajawkom, odby�a si� jednocze�nie w 23 miastach na starym kontynencie (kto� mo�e bra� udzia� w obchodach w Warszawie, Pradze, Koszycach czy Edynburgu?). Inicjatywa jest �wietna, ale co roku zawsze nieco dra�ni� mnie poziom zadawanych autorom pyta�, podej�cie do literatury "obcej" i czasami ma�o trafione wybory odczytywanych fragment�w prozy. Tegoroczna impreza by�a chyba najlepsza ze wszystkich, cho� niestety nie bez dobrze ju� znanych z poprzednich do�wiadcze� wad. W tym roku zaprezentowano najwi�ksz� liczb� pisarzy. Mia�a by� ich a� ca�a dziesi�tka, ale niestety nie dojecha�o dwoje z nich: Laurent Binet , fracuski pisarz, kt�ry swoj� debiutanck� powie�ci� "HHhH" zgarn�� w 2010 roku Prix Goncourt du Premier Roman i tworz�cy po katalo�sku Quim Monz� z Hiszpanii, kt�ry na swoim koncie ma kilka nagr�d. Obu bardzo chcia�am pos�ucha�, wi�c rozczarowa�am si� ich nieobecno�ci�).

W tym roku postawiono na r�norodno��: wiekow� pisarzy, garunkow� ich tw�rczo�ci, narodow� (po raz pierwszy pojawi� si� reprezentant Czarnog�ry) i tematyczn�, co by�o bardzo dobrym pomys�em i doda�o imprezie sporo impetu. Na European Literature Night prezentowali si� w tym roku zar�wno poeci, powie�ciopisarze, autorzy literatury kryminalnej, byli dziennikarze a nawet prezenterzy telewizyjni.

Na spotkaniu po raz czwarty z rz�du pojawi� si� pisarz z Polski - w�a�nie wczoraj pozna�am przesympatycznego Zygmunta Mi�oszewskiego , kt�ry zaprezentowa� si� naprawd� dobrze, opowiadaj�c o swoich do�wiadczeniach jako dziennikarz i o przebojach, kt�re spotka�y go w Sandomierzu po publikacji jego drugiej powie�ci kryminalnej "Ziarno prawdy" (wtedy pr�bowano zablokowa� jego przyjazd do miasta a na spotkaniu autorskim pojawili si� przedstawiciele ochrony u ukryciu). Zygmunt ko�czy w tej chwili prac� nad trzeci� i ostatni� cz�ci� przyg�d prokuratora Szackiego, kt�ra podejmowa� b�dzie kolejny dra�ni�cy temat (po sprawach esbeckich, polskim antysemityzmie przyjdzie pora na relacje polsko-niemieckie). M�wi�, �e z krymina�em chce si� po�egna� i planuje zupe�nie zmieni� gatunek. Do dziennikarstwa nie chce wr�ci�. Bardzo podoba�a mi si� jego uwaga o tym, �e obecnie najlepej przygotowane i przeanalizowane sprawy znale�� mo�na w powie�ciach a nie w dziennikarstwie, kt�re cz�sto publikuje bardzo powierzchowne teksty. Z pewno�ci� Zygmunt nie porzuci jednak trudnych temat�w, bo o tym pisa� lubi, a po lekturze "Uwik�ania" oraz "Ziarna prawdy" musz� przyzna�, �e to wychodzi mu pierwszorz�dnie. Fragment z jego ostatniej ksi��ki przeczyta�a podczas spotkania Antonia Lloyd-Jones (wow, ona to dopiero potrafi robi� wra�enie!). �a�uj�, �e tego dla Was nie sfilmowa�am.

Zygmunt Mi�oszewski z Rosie Goldsmith

Innym autorem, kt�ry porzuci� karier� dziennikarsk�, jest czarnog�rski Ognjen Spahi� (podejrzewam, �e r�wnie� w podobnym wieku do Zygmunta). Jest autorem jednej powie�ci, kt�ra przynios�a mu ogromn� popularno�� i kt�ra brzmi naprawd� ciekawie. Ksi��ka pod angielskim tytu�em "Hansen’s Children" ukaza�a si� w Wielkiej Brytanii w zesz�ym roku (musz� na ni� zapolowa�!) i prze�o�ona zosta�a na pi�� innych j�zyk�w. Powie�� opowiada o kolonii tr�dowatych w Rumunii. Akcja dzieje si� w 1989 roku, a jej data jest bez w�tpienia znacz�ca, czyni�c z powie�ci interesuj�c� metafor� prze�omu czas�w w socjalistycznym bloku �rodkowo-wschodniej Europy.

Ognjen Spahi�, Czarnag�ra

Na spotkaniu pojawi�o si� dw�ch poet�w: rumu�ski Robert �erban , kt�ry na co dzie� pracuje jako prezenter telewizyjny i niemiecki Ludwig Steinherr (na co dzie� nauczyciel akademicki). �erban wyst�pi� z t�umaczk� i dzi�ki temu dobrze mo�na by�o zrozumie� jego odpowiedzi (niestety sam zadecydowa� na koniec przeczyta� swoje wiersze po angielsku i jego silny, narodowy akcent uniemo�liwi� mi zrozumienie po�owy z tekst�w. Wielka szkoda), a Steinherr wyst�pi� sam i by�o mi szkoda, �e uciekaj�ce mu z pami�ci s�owa nie pozwoli�y mu wyrazi� swoich my�li. To musia�a by� m�ka! Steinherr czyta� potem po niemiecku a jego t�umaczka po angielsku (Bo�e, jaki ona mia�a g�os! Marzenie). Zainteresowanym dobr� poezj� wsp�czesn� polecam rozejrze� si� za Steinherrem.��

Robert �erban z t�umaczk�, Rumunia

Ludwig Steinherr z t�umaczk�, Niemcy

Austria (kt�ra podobnie jak Polska pojawi�a si� na Nocy Literatury Europejskiej po raz czwarty) wytypowa�a w tym roku pisarza powie�ci kryminalnych. Paulus Hochgatterer zawodowo pracuje jako psychology dzieci�cy i na spotkaniu zaprezentowa� ca�kiem spor� dawk� ironii, po cz�ci w odpowiedzi na niezbyt udane pytania prowadz�cej (po raz czwarty z rz�du dziennikarki BBC Rosie Goldsmith ). Trudno z powag� przyj�� przecie� ��danie deklaracji, czy jest si� pisarzem czy psychologiem (przecie� z powodzeniem mo�na spe�nia� si� w obu profesjach) czy stereotypowe traktowanie w�asnego kraju (spokojna Austria, w kt�rej pope�niane s� najstraszniejsze zbrodnie - patrz przypadek Josefa Fritza). Wszystkim tym, kt�rych interesuj� nietypowe powie�ci kryminalne, proponuj� rozejrze� si� nie tylko za Hochgattererem, ale tak�e za du�sk� pisark� Pi� Juul, kt�ra przeracza ramy gatunkowe w bardzo ciekawy spos�b, zajmuj�c si� postaciami z peryfrii historii morderstwa. Juul jest znan� du�sk� poetk�, wi�c dodatkowo jej proza ma liryczny urok (tak przynajmniej brzmia�a w angielskim t�umaczeniu jej ksi��ka "The Murder of Halland").

Paulus Hochgatterer, Austria

Pia Juul

Dla prze�amania stereotyp�w ze Szwecji zaproszono nie pisarza prozy kryminalnej, ale tradycyjnej literatury pi�knej. Anne Sw�rd przeczyta�a fragment powie�ci rodzinnej (w angielskim t�umaczeniu "Breathless"), kt�ra zawiera�a naprawd� poruszaj�cy opis ko�c�wki ci��y i oczekiwanego rozwi�zania (co� na czasie dla mnie haha). Inn� (i ostatni� w mojej wyliczance) pisark� wczorajszego wieczoru by�a W�gierka No�mi Sz�csi, kt�ra przedstawi�a fragment powie�ci, jaka przynios�a jej niesamowit� s�aw� w kraju ("The Finno-Ugrian Vampire") opowiadaj�cej o losach wampir�w. Nie wiem, czy to upiorna tematyka czy mo�e sam wyb�r fragmentu, sprawi�, �e ta ksi��ka wyda�a mi si� najmniej interesuj�ca ze wszystkim zaprezentowanych.

Anne Sw�rd, Szwecja

No�mi Sz�csi, W�gry

Wiecz�r przypomnia� nieco maraton (o�miu pisarzy, osiem odczyt�w fragment�w tekst�w w dwie i p� godziny to wynik niez�y). Prowadz�ca Rosie tryska�a energi� (podobnie jak jej wielobarwna suknia). Sporo by�o �art�w. Sporo te� ma�o trafionych pyta� i komentarzy (typu "mo�e nast�pnym razem wyelimunujesz t�umacza i napiszesz powie�� po angielsku?" - zupe�nie nie na miejscu, tym bardziej, �e celem londy�skiej nocy jest promocja literatury w przek�adzie; czy "jak, jak mog�e� napisa� powie�� o tr�dowanych? Taki brzydki temat"). Spotkanie sk�pane by�o w entuzjastycznych wykrzynikach o znakomito�ci pisarzy. Bez w�tpienia ubieg�ej nocy zaprezentowano ciekawe postacie i wart� uwagi proz�, ale nadmiar powtarzaj�cych si� superlatyw�w w pewnym momencie zacz�� mnie dra�ni�. Przecie� jest tyle innych s��w, w kt�re mo�na ubra� literackie pochwa�y, poza "wspania�y", "znakomity", "wybitny". Ksi��ki mog� by� przecie� poruszaj�ce, prowokacyjne, rozrzewniaj�ce, a nawet zaczepne, sentymentalne, modernistyczne, tradycyjne...

�

Na koniec dodam, �e w tym roku konkurencja by�a wi�ksza ni� w latach poprzednich. Dziesi�tk� pisarzy wytypowano z pi��dziesi�ciu zg�osze�. A kto dzi� b�dzie w Oksfordzie, ten b�dzie mia� okazj� zobaczy� Zygmunta Mi�oszewskiego na �ywo. Przypominam dzi�, 18:00 w Albion Beatnik Bookshop.

Warszawska ulica ksi��ek

maga-mara@NOSPAM.gazeta.pl — Wed, 16 May 2012 14:35:14 +0200

Dla mieszka�c�w stolicy to pewnie �aden njus, ale pozosta�ych mo�e zainteresowa� wiadomo��, kt�r� dosta�am ze sto�ecznego wydzia�u kultury i promocji: Chmielna ma zosta� przechrzczona na warszawsk� ulic� ksi��ek z mn�stwem ksi�gar�, antykwariat�w i stoisk bukinist�w. Projekt nazywa si� "Po ksi��ki na Chmieln�" i realizowany jest przez dzielnic� �r�dmie�cie przy wsparciu Polskiej Izby Ksi��ki, Stowarzyszenia Ksi�garzy Polskich i Instytutu Ksi��ki. Pomys� bardzo mi si� podoba i trzymam kciuki za powodzenie akcji.

Na pocz�tku ma powsta� pi�� miejsc ksi��kowych (pod adresami Chmielna 4 i 10), na kt�re og�oszony zostanie konkurs. Miasto liczy, �e to zach�ci innych ksi�garzy i antykwariuszy do sprowadzenia si� na Chmieln�. Podejrzewam, �e sukces projektu zale�e� b�dzie od czynszu za wynajem, wi�c, kochana polska stolico, b�d� mi�osierna w tej kwestii.

Wygl�da na to, �e ksi��ki b�d� pojawia� si� r�wnie� w kawiarnianym otoczeniu, a zatem na pewno powstan� ksi�garnio-kawiarnie. Notka o samym projekcie ma charakter prawdziwego manifestu. Pos�uchajcie sami: "Chcemy, �eby Warszawa mia�a swoj� ulic� ksi��ki. Po�o�enie Chmielnej w centrum miasta, blisko wa�nych ci�g�w komunikacyjnych, blisko Traktu Kr�lewskiego, sprawia, �e jest to miejsce wymarzone, by na sta�e zadomowi�a si� tam ksi��ka. W dobie e-book�w, audiobook�w, internetu i smartfon�w nie chcemy zapomina� o fundamencie kultury, jakim jest ksi��ka. Dajemy jej przestrze� godn� jej rangi. Zapraszamy ksi�garzy, antykwariuszy i bukinist�w, by zwi�zali si� z Chmieln�."

Co Wy na to? Co chcieliby�cie mie� na Chmielnej? Ja by�abym szcz�liwa, gdyby powsta� tam du�y, klimatyczny antykwariat z polsk� proz�, z ksi��kami, kt�re z ksi�gar� znikaj� w ci�gu dw�ch lat od daty wydania i nie spos�b ich nigdzie dosta� poza czelu�ciami serwis�w aukcyjnych (+�eby za te rarytasy nie trzeba by�o straci� fortuny).

Naturalne dopalacze

maga-mara@NOSPAM.gazeta.pl — Tue, 15 May 2012 16:12:51 +0200

S� najlepsze i ostatnio bardzo ich potrzebuj�, zw�aszcza, �e u�eranie si� z brytyjsk� s�u�b� zdrowia (o czym b�dzie nast�pnym razem) kosztuje mnie ostatnio du�o energii, oj, du�o za du�o.

Dopalacz nr 1. Ma�e delikatesy, obok w�oskiej knajpy, gdzie cz�sto w porze lunchu zaopatruj� si� w �wie�o przygotowan� kanapk�.
Sprzedawca do faceta przede mn� w kolejce: Witam Pana! Jak Pan si� dzi� miewa?
Facet: Dzi�kuj�, dobrze, a Pan?
Sprzedawca: Ja miewam si� NIESAMOWICIE dobrze. Bardzo dzi�kuj�. (i w tym momencie posy�a ca�ej kolejce szeroki, nieprzyzwoicie zara�liwy u�miech, wi�c wszyscy jak na zawo�anie wpadamy w dobry nastr�j).

Dopalacz nr 2. Sto��wka w pracy. Wpadam przez dziedziniec do �rodka wraz z ostrym podmuchem wiatru (gdzie ta ciep�a wiosna si� podzia�a??). Nadziewam si� na go�cia, kt�ry prowadzi obok bar z kaw�.
Prowadz�cy bar: Och, witaj, moja droga (my dear). Jak si� dzisiaj mamy? Wygl�dasz kwitn�co.

Ja (lekko zawstydzona): Dzi�kuj� Panu, ca�kiem nie�le.
Prowadz�cy bar: To znakomicie, znakomicie. Z dnia na dzie� coraz bli�ej rozwi�zania, prawda? Och, to b�dzie dopiero wydarzenie. Prosz� spojrze� na tego �obuza. (i wyjmuje bryloczek ze zdj�ciem wnuka, po czym zatapia si� w s�odkich wspomnieniach ze spotkania z ch�opcem w miniony weekend. Ludzie dooko�a posy�aj� mu u�miechy).
�
Dopalacz nr 3. Zimny poranek. Stoisko z kaw� na g��wnej ulicy. P�ac� za kubek gor�cego mleka z przyprawami.
Sprzedawca: Doskonale, oto nap�j, nale�y si� 2,40.
(podaj� mu pieni�dze).
Sprzedawca: Och, szanowna Pani, w�r�d Pani drobnych znalaz�em monet� z Gibraltaru. Prosz� spojrze� pi�� pensik�w z ma�pk� hihihihhi
(nie mog� si� powstrzyma� i te� si� chichram. Rzeczywi�cie ma�a pi�tka ma z jednej strony ma�pk� a z drugiej szanown� kr�low�. Co za po��czenie. Hihihi. Zapominam o zimnie i wpadam w kurtuazyjny ton sprzedawcy: Och, dzi�kuj� Panu bardzo, co za odkrycie.

Dopalacz nr 4. Kiedy urodzi�a si� Isabel, otrzymali�my z biura podatkowego czek na 50 funt�w, by ulokowa� jego warto�� w jednym z kont oszcz�dno�ciowych specjalnie dla niej (swoj� drog� ten przywilej zosta� w zesz�ym roku zniesiony). Bela by�a d�ugo w szpitalu, wi�c zupe�nie nie mieli�my ochoty zaprz�ta� sobie g�owy wybieraniem konta i o sprawie zapomnieli�my. Dwa tygodnie temu przegl�daj�c stare papierzyska, natkn�am si� na czek, kt�ry niestety straci� wa�no�� w lutym tego roku, wi�c cicho zakl�am pod nosem, �e nie sprawdzi�am tej g�rki papier�w zim�. W tym tygodniu dostali�my jednak list z biura podatkowego takowej tre�ci:
"Szanowni Pa�stwo,
Pa�stwa dziecko otrzyma�o 50 funt�w w ramach programu Child Trust Fund. Z naszych dokument�w wynika, �e za��czony czek nie zosta� nigdy zrealizowany, a Pa�stwa dziecko jest do niego upowa�nione. Dlatego te� sami, zgodnie z przepisami Biura Podatkowego Jej Kr�lewskiej Mo�ci, otworzyli�my konto dla Isabel Ready i wp�acili�my tam stosown� sum�."

Wow! Dobry przyjaciel fiskus, czy to nie wspania�e?!

Mi�ego dnia i... nie przestajcie si� u�miecha�!

Ilustracja Scotta Dubara pochodzi z tej strony.

Zygmunt Mi�oszewski w Oksfordzie ju� w ten czwartek!

maga-mara@NOSPAM.gazeta.pl — Mon, 14 May 2012 15:46:05 +0200

Serdecznie zapraszam wszystkich na spotkanie autorskie z Zygmuntem Mi�oszewskim, charyzmatycznym autorem powie�ci kryminalnych, publicyst� Newsweeka i scenarzyst�. Spotkanie poprowadz� w czwartek w niezale�nej ksi�garni Albion Beatnik Bookshop w Oksfordzie (34 Walton Street) o godz. 18stej. Zygmuntowi towarzyszy� b�dzie jego t�umaczka Antonia Lloyd-Jones i tego wieczoru z pewno�ci� us�yszymy fragmenty jego najnowszej ksi��ki Ziarno prawdy, kt�ra jesieni� uka�e si� po angielsku jako Grain of Truth. Porozmawiamy te� o sztuce pisania krymina�u, publicystycznym zapleczu ksi��ek Mi�oszewskiego (kt�re swoj� drog� s� interesuj�cym podsumowaniem bie��cych spraw spo�ecznych w Polsce: "Uwik�anie" ma w tle stare sprawy uzbeckie, a "Ziarno" niezaleczone rany relacji polsko-�ydowskich).

Mam nadziej�, �e tym, co mieszkaj� w pobli�u, uda si� przyj�� na spotkanie. Licz�, �e si� zobaczymy! Tym, co daleko, obiecuj� relacj� ze spotkania wkr�tce po wydarzeniu.

Spotkanie z Zygmuntem Mi�oszewskim i Antoni� Lloyd-Jones
Albion Beatnik Bookshop, 34 Walton Street
czwartek 18:00, wst�p: 2 funty

Poni�ej angielska zajawka spotkania:

Polish Crime Fiction at Albion Beatnik Bookshop�

ZYGMUNT MI�OSZEWSKI from Poland

Thursday 17 th May 2012 at 6pm

Albion Beatnik Bookshop, 34 Walton Street, Oxford, OX2 6AA; Entry £2

�

Acclaimed Polish writer and journalist Zygmunt Mi�oszewski, charismatic author of witty crime novels, will be discussing his fiction, recently translated by Antonia Lloyd-Jones. His novel Entanglement �(Bitter Lemon Press 2010) is an exceptionally fine combination of crime story and psychological thriller which starts one morning after a gruelling psychotherapy session in a Warsaw monastery. His latest novel Grain of Truth (forthcoming this autumn) is a sophisticated murder mystery which treats the still-painful question of Polish-Jewish relations.

Antonia Lloyd-Jones, a distinguished translator and recipient of the Found in Translation Award 2009, has rendered Polish fiction (Jaros�aw Iwaszkiewicz, Pawe� Huelle) and non-fiction (Wojciech Jagielski, Wojciech Trochman) into English. She will be reading extracts from Zygmunt’s prose in English.��

Ania Ready will be chairing the event.

�

�The event is supported by the Polish Cultural Institute

Zaw�d �ebrak

maga-mara@NOSPAM.gazeta.pl — Thu, 10 May 2012 16:32:27 +0200

Powstaje pytanie, dlaczego gardzi si� �ebrakami - bo przecie� gardzi si� nimi powszechnie. Wierz�, �e dzieje si� tak z prostego powodu, �e oni nie zarabiaj� na swoje utrzymanie. W praktyce nikogo nie obchodzi, czy praca zarobkowa jest u�yteczna czy nie, owocna czy paso�ytnicza. Jedyn� rzecz�, kt�rej si� wymaga to to, �eby praca by�a dochodowa. We wszystkich wsp�czesnych rozmowach o energii, efektywno�ci, opiece spo�ecznej i ca�ej reszcie, czy nie chodzi w�a�nie o stwierdzenie "Zarabiaj, zarabiaj legalnie, zarabiaj du�o"? Pieni�dze sta�y si� wielkim sprawdzianem naszej prawo�ci. Tego sprawdzianu �ebracy jednak nie zdaj� i w�a�nie dlatego si� nimi gardzi. Je�eli kto� m�g�by zarobi� 10 funt�w tygodniowo �ebrz�c, to jego zaj�cie natychmiast zosta�oby otoczone szacunkiem. �ebrak, patrz�c na to realnie, jest po prostu biznesmenem, kt�ry zarabia na swoje utrzymanie podobnie jak inni biznesmeni, trzymaj�c si� ka�dej mo�liwej okazji. On nie straci� jednak swojego honoru (tak jak ponad po�owa wsp�czesnych ludzi), ale jedynie pope�ni� b��d, wybieraj�c� zaj�cie, kt�re nie pozwala si� wzbogaci�.

George Orwell, "Down and Out in Paris and London" , s. 153

Paryska scenka

Czy przekonanie Orwella wytrzymuje sprawdzian czasu (Orwell napisa� te zdania pod koniec lat 20. minionego wieku)? Czytaj�c scenk� z warszawskiego dworca doskonale zrelacjonowan� przez Invitad�, wydaje mi si�, �e jak najbardziej. �ebrak�w traktuje si� w europejskich spo�ecze�stwach jak paso�yt�w, czyhaj�cych na ci�ko zarobione pieni�dze tych, kt�rzy musz� pracowa�. A ja�mu�na jest przecie� dobrowolna. Nie wspominam ju� o tym, �e wielu �ebraj�cych da�oby wszystko, by m�c nie prosi� o �ask�. Bo przecie� przyjemnie nie jest ani wystawanie, ani proszenie, ani marzni�cie na zimnie, ani niepewny los kolejnej nocy. Zreszt� znale�� si� na ulicy pozornie wcale nie jest tak trudno. Wystarczy pos�ucha� historii tych, kt�rzy �ebrz�, do czego zach�cam, a mo�e jeszcze bardziej do wrzucenia drobnych w odpowiednie miejsce.

Scenka londy�ska

Pary� w obrazkach

maga-mara@NOSPAM.gazeta.pl — Wed, 9 May 2012 18:03:37 +0200

Kiedy Dickens po raz pierwszy pojawi� si� w Pary�u i zatrzyma� si� w hotelu przy rue de Rivoli (obecnie luksusowej �yle miasta, kt�ra biegnie przy Jardin du Tuileries i w okolicach Louvru), by� miastem oszo�omiony i zachwycony. "Nikczemne, ale najwspanialne miejsce na ziemi" - mia� powiedzie�. O cudowno�ci paryskiej przestrzeni potrafi� cz�sto rozmarza�, bo rzeczywi�cie przepadam za tym alabastrowym miastem. A paryska nikczemno��? To wed�ug mnie przede wszystkim absolutna w�adza kelnera w stolicy, kt�ry potrafi by� bezwzgl�dny (prawdziwy szok kulturowy przy brytyjskiej uprzejmo�ci), obcesowo�� niekt�rych Pary�an w stosunku do obcokrajowc�w i te astronomiczne ceny (5 euro za fili�aneczk� lichego kakao?!). Wystarczy jednak, �e lekko zacisn� z�by, przymkn� oko i z powrotem znajd� si� pod roz�o�ystym, paryskim kasztanowcem, by mi�o�ci do miasta nie naruszy�a przykra chwila. Dla wszystkich mi�o�nik�w mam dzisiaj troch� Pary�a w obrazkach. Voilà!

Niedzielni spacerowicze w Jardin du Tuileries

�aci�ska dzielnica

Falbany, fi�biny, koronki

Okolice La Chapelle, gdzie Pary� mie�ci w sobie troch� indyjskiego subkontynentu

Noisette i gazetka. I papieros

Paryskie cappuccino: jego cena puchnie, im dalej od baru jest pite

Nie�miertelni palacze

Paryska ziele�

Muzeum romantyzmu (bardzo kameralne, polecam!). Okolice Pigalle

Japo�ski ogr�d na ty�ach muzeum Alberta Khana (r�wnie� polecam, bardziej ogr�d ni� muzeum)

Si�dmy miesi�c. Ju� si� nie dopinam.

"Klient�w uprasza si� o od�wie�anie swoich drink�w co godzin�." Urocze, prawda?

�Paryskie luksusy dla przyjezdnych z grubym portfelem.

Czu�o�� kamienia

�

�Nagie kobiety Degas - trzeba koniecznie zobaczy�. Mus�e d'Orsay

Po�udnie miasta. Widok z wie�y w Montparnasse.

I po �wiatowej Nocy Ksi��ki...

maga-mara@NOSPAM.gazeta.pl — Fri, 27 Apr 2012 16:19:30 +0200

Drug� edycj� �wiatowej Nocy Ksi��ki mamy ju� za sob� i uznaj� j� za udan�. Wi�kszo�� ksi��ek rozda�am w Londynie b�d� wys�a�am (wszyscy, kt�rzy zg�osili si� wcze�niej po " Notes from a Small Island", powinni spodziewa� si� egzemplarza w najbli�szych dniach). Zauwa�y�am, �e najch�tniej przyjmuj� ksi��ki ludzie starsi (do ko�ca nie wiem, czy to zas�uga samej publikacji czy raczej ch�� rozmowy z rozdaj�cym) i m�ode dziewczyny. Kilka kopii trafi�o do os�b, kt�re zbyt dobrze nie znaj� angielskiego, m.in. do wizytuj�cego Londyn mnicha tybeta�skiego napotkanego w metrze. Dwie osoby odm�wi�y przyj�cia "Notes" - co ciekawe, ka�da z nich siedzia�a w kawiarni i wygl�da�a na niesamowicie znudzon�, wi�c wydawa�o mi si�, �e ksi��ka mog�aby je uszcz�liwi� (zdecydowanie zbyt pochopna konkluzja!).

Ksi��ki dodatkowo rozdawa�a mieszcz�ca si� w Southbank Centre ksi�garnia Foyles (o jej g��wnej siedzibie pisa�am wcze�niej tutaj). Mo�na by�o zdoby� kopi� "Remains of the Day" Ishiguro, co by�o znakomitym zbiegiem okoliczno�ci, bo ja niedawno wysy�a�am sw�j egzemplarz przyjaci�ce, wi�c nie musz� ju� �ci�ga� nast�pnej kopii z internetu.

Specjalna wystawka z ksi��kami z listy �wiatowej Nocy w ksi�garni Foyles

G��wnym wydarzeniem tegorocznej Nocy Ksi��ki by�o spotkanie w Southbank Centre z ponad dwudziestk� autor�w. Ka�dy z nich czyta� albo w�asn� proz� albo fragment ulubionej ksi��ki. Cz�� z wyst�puj�cych zdradzi�o naprawd� niebywa�e talenty aktorskie (m.in. poeta Lemn Sissay, kt�ry czyta� sonety Szekspira, Andrea Levy, wcielaj�ca si� w rol� swoich bohater�w z Karaib, Owen Teatle na�laduj�cy akcent z Newcastle i Manchesteru). Pomys� z czytaniem jest sam w sobie ciekawy, zw�aszcza je�eli mo�na pos�ucha� ulubionych autor�w, ale przy ponad dwudziestce prezentuj�cych wyda� mi si� nieco monotonn� formu�� na d�ugi wiecz�r. My�l�, �e lepiej by�oby poprzeplata� spotkanie wywiadami, rozmow� z rozdaj�cymi ksi��ki, mo�e nawet scenkami z samej akcji, tym bardziej, �e w tym roku inicjatywa nabra�a mi�dzynarodowego charakteru (podobne akcje odby�y si� w Niemczech, USA i Irlandii), wi�c mo�na by�o pokusi� si� o kr�tkie transmisje z ulicy.

Margaret Atwood �ycz�ca udanej Nocy Ksi��ki podczas transmisji 23 kwietnia 2012

Elif Safak czyta�a ze swojej najnowszej powie�ci "Honour"

Przed spotkaniem natkn�am si� na dziennikark� BBC Rosie Goldsmith, kt�ra prowadzi co roku majow� imprez� European Literature Night. Rozmawia�y�my przez jaki� czas o samej akcji i dosz�y�my do wniosku, �e w�r�d 25 ksi��ek, jakie maj� do wyboru wolontariusze �wiatowej Nocy Ksi��ki, powinno pojawi� si� wi�cej t�umaczonej prozy. By� mo�e Rosie co� zdzia�a w tym kierunku do przysz�ego roku. Trzymam kciuki!

Andrea Levy by�a najbardziej wyczekiwan� i oklaskiwan� autork� �wiatowej Nocy Ksi��ki w Londynie

Po oficjalnej cz�ci spotkania rozpocz�o si� Nocne after party z udzia�em The Hip Hop Shakespeare Company. Organizatorzy zafundowali drinki. Mia�o by� g�o�no, rado�nie i wci�� literacko, ale liczba uczestnik�w zdecydowanie si� przerzedzi�a i mia�am wra�enie, �e z imprezy usz�o ju� sporo powietrza. W tym roku po oficjalnej cz�ci nie dosz�o do rozdawania ksi��ek (wszak byli�my zadaszeni i w Southbanku, gdzie bez biletu nie mo�na by�o si� dosta�), a to by�a wielka szkoda, bo przecie� ca�a noc zorganizowana zosta�a po to, by ksi��kami si� dzieli�. Po tej cz�ci zaplanowane by�o nocne czytanie Szekspira przy �wiecach, ale do tego momentu ju� nie dotrwa�am, bo rozpocz�am moj� podr� z powrotem do Oksfordu.

�wiatowa Noc Ksi��ki w Southbank Centre

Ksi��kowe after party

Druga edycja Nocy by�a zdecydowanie lepiej zorganizowana i skoordynowana. Okaza�a si� te� ju� mniej kontrowersyjna (w zesz�ym roku wierzono, �e rozdanie miliona darmowych ksi��ek uderzy w rynek wydawniczy - tymczasem sta�a si� rzecz odwrotna: tytu�y z listy rozdawanych �wietnie zacz�y si� sprzedawa� w tradycyjnych ksi�garniach), dlatego w tym roku ukaza�o si� znacznie mniej notek prasowych po�wi�conych wydarzeniu. A szkoda. Tym bardziej �e warto by�o napisa� chocia�by o zwi�kszaj�cej si� skali �wiatowej Nocy - w tym roku a� 78 tys. ludzi rozdawa�o 2,5 miliona specjalnie na t� okazj� wydrukowanych ksi��ek! Imponuj�ce, prawda? A sam za�o�yciel akcji, Jamie Byng, dzie� wcze�niej wzi�� udzia� w londy�skim maratonie, pokonuj�c 42 km, by pom�c w zbieraniu pieni�dzy na dalsze poszerzanie akcji.

Wi�cej zdj�� ze �wiatowej Nocy Ksi��ki z Londynu i z Barcelony, gdzie �wi�tuje si� w wielkim stylu z czerwonymi r�ami uka�e si� w najnowszym numerze "Archipelagu". Zapraszam!

Ps. Ksi��ki rozdaje wci�� Invitada - kto zainteresowany, to odsy�am do jej bloga.

Triumf wyda� w�asnych

maga-mara@NOSPAM.gazeta.pl — Wed, 25 Apr 2012 16:59:56 +0200

Od czasu do czasu dostaj� emaile od autor�w, kt�rzy wydali swoje ksi��ki w internecie b�d� te� pisz� serialowe kawa�ki na Facebooku z udzia�em innych u�ytkownik�w. Nigdy jednak wiadomo�� nie brzmia�a na tyle ciekawe, �ebym si� takim pomys�em zainteresowa�a bli�ej. Podejrzewam, �e by�oby inaczej, gdyby to jeden z moich przyjaci� czy znajomych by� autorem. I wcale nie zdziwi�abym si�, gdyby tak si� wkr�tce sta�o, bo autowydawanie i autowydane ksi��ki s� coraz popularniejsze.

Jaki� czas temu BML Books przebada�o ten rynek wydawniczy w Wielkiej Brytanii i wyniki badania s� do�� zaskakuj�ce. Okazuje si�, �e przez okres ponad p� roku a� 26% przychod�w Amazona ze sprzeda�y prozy w formie e-book�w pochodzi�a w�a�nie od autor�w 'samowydanych' i wyda� w�asnych internetowego sklepu. To stanowi�o ponad jedn� dziesi�t� ilo�ci sprzedanych e-book�w. Imponuj�ce prawda? Prawdziw� rewelacj� dla mnie jest jednak to, �e samowydany autor potrafi� sprzeda� a� 250 tys. elektronicznych egzemplarzy swojej ksi��ki. Mowa o Kerrym Wilkinsonie, autorze krymina�u "Locked in", najpopularniejszym pisarzu-samozwa�cu w historii sklepu. Zaczyna� od niewielkiej sumy - 98 pens�w za kopi�. Teraz jego krymina�y nabywa si� za wi�cej, a sam Wilkinson dostaje 35% ze sprzeda�y ksi��ek, kt�re sprzedawane s� za mniej ni� 1,49 funta i 70% - za wszystkie sprzedawane powy�ej. Nie�le, prawda? Wystarczy szybko przekalkulowa�. Je�eli na pocz�tku swojej samowydawniczej kariery tantiemy Wilkinsona wynosi�y co najmniej 35% (a podejrzewam, �e mog�y by� nawet wy�sze), to autor zarobi� nie mniej ni wi�cej ni� ca�e 85 tys. funt�w! I to bez trud�w przebijania si� przez wydawnictwa, bez potrzeby przeredagowania fragment�w, bez k��tni w sprawie ok�adki.

Ciekawe jest to, �e w�a�ciwie �aden z samowydanych autor�w, kt�ry odni�s� sukces, nie pozosta� wierny temu sposobowi wydawania. Zar�wno Wilkinson jak i Mark Edwards, i Louise Voss (dwaj ostatni sprzedali 42 tys. egzemplarzy swojej ksi��ki "Catch Your Death") podpisali umowy z tradycyjnymi wydawcami i teraz wychodz� nie tylko w formie elektroniczej ale i w papierze. Edwards jest zdania, �e papierowe wydanie wci�� ma wi�kszy presti� i zdecydowanie zwi�ksza renom� pisarza. Jestem ciekawa, kiedy to si� zmieni. A mo�e nie zmieni si� wcale, nawet wtedy, gdy wi�kszo�� ksi��ek b�dzie wydawana i czytana w postaci elektronicznej? Mo�e za, powiedzmy, dekad� wci�� najwi�kszym marzeniem autora b�dzie (wtedy) ekskluzywne wydanie, na kt�re pozwol� sobie g��wnie kolekcjonerzy b�d�� ci, kt�rzy traktuj� ksi��k� jako jeden z najlepszych prezent�w?

Trudno mi sobie wyobrazi�, �e b�d� kupowa�a wy��cznie elektroniczne ksi��ki w przysz�o�ci. Wci�� chcia�abym mie� na p�kach publikacje papierowe, zw�aszcza te, kt�re s� �adnie wydane (pami�tacie na przyk�ad wydania S�owa/Obrazu/Terytori�w w twardej, granatowej ok�adce z r�cznie doklejanymi zdj�ciami? Albo przepi�kne wydania Folio? Nie wyobra�am sobie rega��w bez nich). Zreszt� nawet zwyk�e wydania w mi�kkiej ok�adce nie znikn� z naszego domu, bo za bardzo je lubi�.

Oczywi�cie wydania elektroniczne maj� t� przewag�, �e mo�na ich nosi� tysi�ce ze sob� bez m�cz�cego ob�adowywania torby. Ksi��ki w twardej ok�adce cz�sto nie zabior� ze sob� do autobusu, bo jest za ci�ka i wol� j� wieczorami poczyta� w domu. Tak zrobi�am m.in. z wielk� biografi� Dickensa, kt�r� podarowa� mi na urodziny Oliver. 500 stron, sporo zdj��, znakomite wydanie, ale nie najlepszy pakunek na noszenie przy sobie przez ca�y .

Przyznam szczerze, �e nie kupi�am jeszcze �adnej samowydanej ksi��ki. Z tego, co widzia�am, to w tym sektorze wci�� dominuj� krymina�y, powie�ci sensacyjne i rzecz jasna erotyki. Dlatego nie dziwi� mnie ich niskie ceny. Swoj� drog� wydawcy niepokoj� si�, �e samowydane e-booki psuj� ceny innych elektronicznych ksi��ek. Z drugiej strony badanie BML dowodzi, �e w�a�ciwie jest odwrotnie: opublikowane w�asnym sumptem ksi��ki s� sprzedawane po wy�szych cenach ni� kiedy�. To, co z pewno�ci� si� dzieje i dzia� nie przestanie w najbli�szych latach, to obni�ka papierowych wyda� ze wzgl�du na rosn�c� popularno�� elektronicznych publikacji. BML szacuje, �e �rednia cena e-booka to 3,39 funt�w, wydania w mi�kiej ok�ace - 4,96 funt�w a w twardej - 7,08 funt�w. Te ceny wydaj� mi si� zaskakuj�co niskie. �adna z e-ksi��ek, kt�r� kupi�am (pomijam �ci�gni� za darmo literatur� klasyczn�), nie by�a ta�sza ni� 9 funt�w, a zwyk�e paper-backi w ka�dej ksi�garni kosztuj� �rednio ok. 7 funt�w. Czy�bym zatem co� przegapi�a?

Czyta�am w jednym z wyda� Booksellera, �e wydawcy sceptycznie podchodz� do popularno�ci samowydanych e-book�w, twierdz�c, �e owszem ludzie je kupuj�, ale wcale ich nie czytaj�. Do�� dziwne stwierdzenie. Czy przypadkiem taki los nie dziel� przede wszystkich pi�kne wydania w twardej ok�adce, kt�re cz�sto trafiaj� na p�k� z pomini�ciem czytania?

Jestem ciekawa, jak rozwinie si� rynek autowyda�. Wygl�da na to, �e informacji o nich b�d� dostawa� coraz wi�cej. M�j te�� przygotowuje od ponad roku w�asn� publikacj�, kt�ra zapowiada si� naprawd� pi�knie (projekt oparty jest na jego znakomitych fotografiach i wyjdzie w formie wydania w twardej ok�adce) i czekam na jego finaln� wersj� z niecierpliwo�ci�. Mo�e sama skusz� si� na co� podobnego? A co Wy my�licie?

Wielu przyjemno�ci wynikaj�cych z czytania!

maga-mara@NOSPAM.gazeta.pl — Mon, 23 Apr 2012 16:25:20 +0200

Dzi� �wiatowy Dzie� Ksi��ki, kt�ry od dw�ch lat w Wielkiej Brytanii funkcjonuje jako �wiatowa Noc Ksi��ki ( World Book Night ). Z tej okazji wyruszam wkr�tce do Londynu z pakunkiem ksi��ek, kt�re b�d� rozdawa� w pobli�u Southbank Centre. Mo�e kogo� z Was tam spotkam? Relacj� z wydarzenia najpewniej b�dziecie mogli zobaczy� w najnowszym (pojawi si� ju� wkr�tce) numerze naszego magazynu o ksi��kach " Archipelag".

Tymczasem wszystkim �ycz� mi�ego wieczoru z ksi��k�, je�eli takowy planujecie i wielu, wielu przyjemno�ci wynikaj�cych z czytania. Poni�ej za��czam �wietn� kartk� okoliczno�ciow� zaprojektowan� przez Sylwi� Prag�owsk�.�

Zapraszam te� na stron� Facebookow� "Tygla", gdzie od jakiego� czasu rozrasta si� amatorska galeria zdj�� czytaj�cych. Mo�e macie fotografi�, kt�r� chcieliby�cie doda�?

�wiatowy Dzie� Ksi��ki 2012

Paryskie lokum Orwella

maga-mara@NOSPAM.gazeta.pl — Mon, 23 Apr 2012 13:33:04 +0200

Adres, pod kt�rym mieszka� Orwell podczas swojego pobytu w Pary�u, okaza� si� badzo prosty do odnalezienia, nawet z tak niedoskona�ym narz�dziem jak wydruk pomniejszonej mapki Google (na lepsze przygotowania zabrak�o czasu, wyje�d�ali�my w po�piechu). Rue du Pot de Fer mie�ci si� w �aci�skiej dzielnicy i teraz za�adowane jest ca�kiem poka�n� liczb� kafejek serwuj�cych najr�niejsze jad�o: od tradycyjnej kuchni francuskiej po azjatyckie bary szybkiej obs�ugi. Za czas�w Orwella te� by�o tam g�o�no. K��tnie, nawo�ywania, pijackie przy�piewki. Orwellowi nawet przytrafi�o si� by� niemym, a dok�adnie zaspanym �wiadkiem morderstwa, kt�rego tr�jka m�czyzn dokona�a pod jego oknem w �rodku nocy.

Dom - kwatera pod numerem 6 - by� ponad 90 lat temu bardzo n�dznym, ale za to tanim hotelem prowadzonym przez ma��e�stwo skrupulatnie sprawdzaj�ce, czy przypadkiem go�cie nie up�ynniaj� si� z miejsca przed zap�aceniem rachunku. Ca�e pomieszczenie nawiedza�y hordy robali. Orwell pozbywa� si� ich z pokoju przez palenie smrodliwych rzeczy - wtedy owady przechodzi�y szybko do s�siad�w, ale nie na d�ugo, bo s�siedzi traktowali je dok�adnie tym samym specyfikiem.

Dzisiaj lokal z zewn�trz wygl�da du�o schludniej, cho� wci�� bardzo skromnie. Na budynku nie ma �adnej tabliczki upami�tniaj�cej paryskie czasy Orwella. W�a�ciwie mnie to nie dziwi. Orwell nie by� tak popularny jak Hemingway, w mie�cie przebywa� w�a�ciwie in cognito i do tego nie trudni� si� wtedy pisaniem (cho� swoje do�wiadczenie na zmywaku spisa� p�niej, w�a�nie w "Down and Out in Paris and London", oferuj�c kawa� niezwykle dobrej reportersko-dziennikarskiej roboty). Swoj� drog� Hemingway mieszka� nieopoda� "kamienicy Orwella" - na ulicy za rogiem. W tym samym budynku �y� te� poeta Verlaine (dok�adny adres to 39 rue Descartes) - dzi� mie�ci si� tam restauracja, zdecydowanie nastawiona na zarobek z przesz�o�ci budynku.

Paryska rue du Pot de Fer, gdzie mieszka� George Orwell

Jedno z okien w budynku przy 6 rue du Pot de Fer

My wyl�dowali�my w innej restauracji, w kt�rej czterdziestoparoletni kelner z mieszank� dobrze odgrywanej sympatii (w przypadku serwowania w�oskich pa� po 70-tce nawet przy odrobinie kokieterii - nazywa� je wszak "ragazze belle" - pieknymi dziewczynami) i zm�czenia rytun� pracy lawirowa� mi�dzy stolikami, k��ci� si� z kole�ank� i zdecydowanie nie pozwoli� mi zajrze� przez szpar� do kuchni - to by�a moja nowa obsesja po przeczytaniu "Down and Out", bo tam Orwell obna�a najstraszniejsze sekrety przygotowania jedzenia w restauracji. Kto si� nie boi, niech czyta (fragment dotyczy restauracji w ekskluzywnym hotelu w latach 20. XX wieku):

W kuchni brud by� znacznie gorszy. To, �e kucharz pluje do zupy, je�eli nie jest posi�kiem, kt�ry sam zamierza spo�y�, to wcale nie utarte powiedzenie, ale codzienny fakt. On jest artyst�, a jego sztuk� nie jest czysto��. Do pewnego stopnia on jest brudny, dlatego, �e jako artysta wie, �e jedzenie, �eby wygl�da�o pi�knie, musi do�wiadczy� brudnego traktowania. Kiedy dla przyk�adu przynosi si� steka do szefa kuchni, �eby ten sprawdzi�, czy danie mo�na ju� poda�, on nie bada go przy pomocy widelca. Bierze mi�so w paluchy, rzuca na d�, przesuwa po nim swoim kciukiem, li�e, jeszcze raz przerzuca i znowu li�e, potem oddala si� lekko i kontempluje ten kawa� mi�sa jak artysta oceniaj�cy obraz, a nast�pnie wdusza go z powrotem w talerz swoimi grubymi, r�owymi paluchami, kt�re tego poranka obliza� ju� pewnie ze sto razy.*

To dopiero pocz�tek podr�y steka na st� konsumenta. Po kucharzu daniem zajmie si� kelner (jego paluchy s� t�uste i brudne), ale mo�e tego Wam ju� oszcz�dz�. �mia�ych odsy�am do ksi��ki (George Orwell "Down and Out in Paris and London", wyd. Penguin, s. 71, t�umaczenie w�asne).

***

Zainteresowanym literackim detektywizmem polecam te� Ostatnie lokum Oscara Wilde'a w Pary�u.